Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tác phẩm “Giã từ vũ khí” –

Nghệ thuật xây dựng nhân vật trong tác phẩm “Giã từ vũ khí” – Ernest Hemingway Ernest Hemingway là một trong những tác giả có ảnh hưởng lớn đến nền văn học thế giới của thế kỷ 20. Phong cách viết văn súc tích và đầy ẩn ý của ông giúp xây dựng những nhân vật trở nên sống động và thực tế hơn. Các cung bậc cảm xúc sâu sắc của hai nhân vật chính Frederic Henry và Catherine Barkley trong Giã từ vũ khí được xây dựng bằng nhiều tình tiết và hình ảnh trừu tượng khác nhau trong câu chuyện. Qua suốt tác phẩm, hai nhân vật Henry và Catherine đã được Hemingway thể hiện một cách khá đặc biệt. Khác với nhân vật Lão Goriot của Balzac, tác giả không miêu tả tỉ mỉ về dáng vóc nhân vật hay tiểu sử của Henry và Catherine. Thay vào đó, Hemingway chỉ cung cấp những chi tiết cần thiết để đánh mạnh vào trí tưởng tượng người đọc để họ hình dung ra dáng hình của nhân vật. Thông qua các ngôn từ ngắn, câu đơn, đối thoại lấp lửng, và sự ngập ngừng trong đối thoại, Hemingway tạo khoảng trống giữa hai nhân vật chính và giúp người đọc hiểu tính cách và sự sâu sắc của nhân vật hơn. Với Henry, tất cả những thái độ, suy nghĩ của nhân vật đều thể hiện một cách lấp lửng, không rõ ràng. Henry phải trải qua nhiều đổi thay về tâm trạng lẫn thái độ đối với tình yêu và chiến tranh. Thuở đầu, Henry chỉ là một chàng lính trẻ không có khái niệm về sự tàn khốc của chiến tranh: “Lúc đầu khi mang súng tôi cảm thấy có vẻ lố bịch, nhưng rồi sau đó tôi quen đi và đeo tự nhiên bên hông trừ khi nào gặp một người nói tiếng Anh tôi mới cảm thấy hơi thèn thẹn mà thôi” , thậm chí anh còn không giải thích được vì sao mình lại tình nguyện tham gia chiến trường Ý: “Không biết nữa. Bao giờ cũng có những việc không giải thích được” . Sau khi tham gia vào nhiều trận tấn công đẫm máu, bộ quân phục trở thành vật khó ly thân của Henry: “Khoác bộ thường phục vào người tôi cảm thấy mình là một kẻ giả trang” . Người đọc cảm nhận được sự biến đổi của Henry qua những lời thú nhận về y phục của mình. Chiến tranh đã lấy đi chàng trai không nề nếp để trả lại một người đàn ông cương trực. Nhưng cũng “nhờ” chiến tranh mà Henry được đến với Catherine mặc dầu cuộc tình này cũng khốc liệt không kém: “Anh yêu em tha thiết, nhưng anh chỉ là kẻ đến sau. - Thế người đến trước ra sao? - Người ấy chết rồi” . Những câu thoại giữa Henry và Cathernine rất ngắn, thể hiện sự chán nản ban đầu của cuộc tình thời chiến. Hemingway còn sử dụng phương pháp ẩn dụ để cho người đọc cảm nhận về suy nghĩ và thái độ của Henry khi tình cảm dành cho Catherine càng ngày càng sâu đậm. Khi mới gặp nàng, Henry chỉ coi cuộc tình là“Trò chơi bài tây mà thay vì dùng con bài tây, thì ở đây mình dùng lời nói” . Nhưng chẳng mấy lâu sau thì nỗi nhớ về nàng dâng trào, góp phần bởi sự khao khát thoát khỏi chiến tranh, Henry tưởng tượng hai người “yêu nhau đắm đuối suốt đêm nồng nực tại Milan” và sẵn sàng rời các đồng chí để tìm lối thoát đến với Catherine. Tác giả sử dụng hình ảnh trừu tượng như mái tóc Catherine để thể hiện tình yêu của Henry đối với nàng ngày càng thắm thiết. Từ một lời khen “Cô có mái tóc đẹp quá!” khi mới gặp Catherine, để rồi tóc nàng trở thành chốn bình yên của Henry vào cuối truyện “Và khi nàng cúi đầu thì cả hai chúng tôi nằm kín dưới mái tóc nàng, làm tôi có cảm giác nằm dưới căn lều hoặc một thác nước” . Cảm nhận của Henry về mái tóc cũng là cảm nghĩ của anh về nàng. Tuy đã thoát khỏi hoàn cảnh chiến tranh ở Thuỵ Sĩ nhưng anh vẫn mê mệt mỗi khí ánh sáng chiếu ngời trên mái tóc của nàng như một ánh hào quang. Sự trưởng thành của chàng lính trẻ Henry được Hemingway thể hiện trong những câu đối thoại và lời tự sự sâu sắc. Từ khi mới quen, cô y tá Catherine Barkley thừa biết mối tình này chỉ là một “trò chơi xấu”. Cô chỉ đóng theo màn kịch của Henry vì muốn lấp lại khoảng trống trong tim mà người chồng sắp cưới quá cố để lại “-Anh ao ước có nơi nào đó để mình có thể đi chơi. –Không có nơi nào cả anh ạ. Nàng đáp và như sực tỉnh cơn mơ” . Cũng như Henry, các bộ trang phục thể hiện sự thay đổi về bản chất nhân vật Catherine. Giã từ vũ khí là một quá trình lột xác ấn tượng mà nàng trải qua. Trước khi gặp Henry, nàng mặc bộ đồng phục y tá và thổ lộ rằng, “Hồi tưởng lại, có lần tôi có ý nghĩ rồ dại là có một ngày nào đó anh ấy sẽ vào bệnh viện tôi làm với một vết gươm, một cuộn băng quấn ngang đầu hoặc một viên đạn trên vai, một điều gì đó đẹp đẽ” . Chỉ khi mặc đồng phục y tá màu trắng của mình thì nàng mới dám mong ước những điều ngây thơ và trong sáng. Sau khi diện bộ áo ngủ ở khách sạn, nàng lại “cảm thấy mình như là một cô gái ăn chơi” . Sự tinh khiết của cô y tá ban đầu không còn nữa, Catherine cảm thấy mình chỉ như những cô ả mà các tay lính thường viếng. Lòng hối hận khi không làm cho người chồng quá cố mãn nguyện khiến nàng trao cho Henry tất cả. Nhưng sự hy sinh này rồi cũng làm cho Catherine cạn kiệt và cuối cùng chết trong “chiếc áo ngủ cổ vuông được may bằng vải thô” của bệnh nhân. Hemingway xây dựng Catherine qua những trang phục mà cô đã mặc để nói lên cảnh ngộ éo le khi Henry bước vào cuộc đời mình. Catherine phải chết đến hai lần trong một câu chuyện -trước và sau khi gặp Henry - nhưng nàng chính là đối phương can đảm hơn trong quan hệ với Henry. Mưa là hình ảnh góp phần nói lên lòng dũng cảm của nhân vật Catherine. Sự tàn phá luôn gắn liền với cơn mưa tầm tã ban đêm “Em sợ trời mưa vì đôi khi em thấy em chết trong mưa. Và đôi khi em thấy chính anh cũng chết trong mưa” . Dường như Catherine đã đoán trước được cái chết của mình, nhưng nàng lại không ngần ngại trao hết mình cho Henry “Anh không bao giờ chết cả, vì em biết em có thể che chở cho anh được yên ổn” . Catherine chính là biểu tượng bảo hộ cho Henry để chàng có cuộc sống vui vẻ “Họ nói tượng ảnh thánh Anthony mang lại sự bình yên” . Từ những lời đối thoại thân mật đến lời tự sự của Henry, người đọc cảm nhận được sự mạnh mẽ và ân cần của một goá phụ giữa thời chiến khốc liệt “Khi có những can đảm đương đầu với đời thì đời chỉ có thể đánh gục khi giết họ mà thôi. Nhưng những ai không chịu để đánh gục đời lại và giết họ. Đời mặc nhiên giết những người rất tốt, rất hiền, rất dũng cảm. Nếu ta không thuộc vào hạng người nào trên đây, rồi đời cũng sẽ giết ta vậy, nhưng không hối hả” . Catherine là một trong số những người can đảm, nhưng và rồi cũng bị đời và những cơn mưa chiến tranh nặng hạt giết chết. Qua những câu thoại, lời tự sự, và hình ảnh trừu tượng như mái tóc, cơn mưa, Hemingway xây dựng thành công hai nhân vật của cuộc tình thời chiến. Frederic Henry, một chàng lính trẻ dần dần hoá thành người đàn ông biết tình yêu và ý nghĩa của chiến tranh là gì. Còn Catherine Barkley, một cô y tá dũng cảm, kiên cường và bằng mọi giá phải bù lại nỗi hối hận của tình cũ cho tới khi cô trút hơi thở cuối cùng. Nghệ thuật xây dựng nhân vật của Hemingway chứng minh sự phong phú trong văn học Mỹ nói riêng và văn học thế giới nói chung. Số lượng từ: 1471 Tài liệu tham khảo - Honore Balzac, Lão Gorio, Hồ Chí Minh: NXB Hội nhà văn, 2007. - Ernest Hemingway, Giã từ vũ khí, Hồ Chí Minh: NXB Văn Học, 2012. - Nguyễn Văn Dân, Lý luận văn học so sánh, Hồ Chí Minh: NXB Khoa học xã hội, 2012.